Het loslaten van stereotypering van jongens en meisjes.

--

‘Jongens moeten zich stoer en jongensachtig gedragen. Meisjes lief en meisjesachtig.’ Dit is het stereotypen beeld wat passend is bij onze hedendaagse samenleving. Kinderen krijgen vanaf jongs af aan al mee welk gedrag en speelgoed past bij jongens en wat hoort bij meisjes. Maar waarom is het belangrijk dat we hiermee stoppen, of in ieder geval dat we het stereotypevorming wat meer loslaten? Hierin wil ik jullie gaan meenemen in deze blog.

Ik wil graag beginnen met onderstaand filmpje als introductie. Hierin is te zien hoe bewust kinderen zich al zijn van de stereotypering de toegelegd wordt aan jongens en meisjes. Kinderen in de leeftijd vanaf 3/4 jaar weten de verschillen tussen jongens en meisjes en kunnen daarnaast ook al benoemen welk gedrag en welke activiteiten passend zijn voor welke sekse. Ik vind het best schokkend om te zien hoe vroeg kinderen zich al bewust zijn van stereotypevorming en dat ze ook echt denken dat sommige dingen alleen voor jongens zijn en sommige dingen alleen voor meisjes.

Verschillen tussen jongens en meisjes
Dat er verschillen zijn tussen jongens en meisjes staat vast. Zowel op fysiek als cognitief gebied zijn er aantoonbare verschillen tussen jongens en meisjes. Jongens zijn bijvoorbeeld drukker, beweeglijker, competitiever en hebben een beter ruimtelijk inzicht. Meisjes ontwikkelen zich sneller, zijn taliger en zijn beter in ordenen en plannen. Echter zijn er rondom de breinontwikkeling van jongens en meisjes en rondom de invloed van omgeving & genen nog veel vraagtekens en onduidelijkheden. Veel onderzoekers hebben hier een andere mening over en spreken elkaar tegen (1).

Labelen
Bij de geboorte krijgt een kind al een stempel met ‘jongen’ of ‘meisje’. Dit gebeurt op basis van de fysieke kenmerken. Door een kind te labelen als jongen of meisje, wordt een kind ook bewust of onbewust zo behandeld. In de meeste gevallen gaat een kind zich met zijn label identificeren, en zich hier dus ook naar gedragen. Het label van ‘jongen’ of ‘meisje’ wordt op deze manier een stuk identiteit van het kind (2). Steeds meer zie je in Nederland, en ook in andere landen, dat ouders ervoor kiezen om hun kind genderneutraal op te voeden. Op deze manier proberen ouders de stereotypen die horen bij jongens en meisjes los te laten (3).

Eigen mening
Ik vind het idee van het loslaten van de stereotypen van jongens en meisjes een goed concept, omdat kinderen naar mijn mening hierdoor meer zichzelf kunnen zijn. Dit komt doordat kinderen bij het loslaten van de stereotypen niet meer hoeven te voldoen aan de verwachtingen die horen bij het hedendaagse stereotype voor jongens en meisjes. Kinderen durven dan naar mijn mening eerder te kiezen voor iets waar ze in deze huidige maatschappij, met daarin duidelijke stereotypering, niet durven te kiezen. Op dit moment ervaren kinderen druk vanuit de omgeving over welk gedrag en speelgoed passend voor hen is. Veel kinderen geven aan dat ze uitgelachen worden door leeftijdsgenootjes wanneer ze spelen met iets wat kenmerkend is voor het andere geslacht (1).

Ik vind het idee van het genderneutrale opvoeden, en daarbij het loslaten van de stereotypen van jongens en meisjes goed, maar ik denk dat dat het compleet genderneutraal opvoeden en weglaten van deze stereotyperingen in de huidige maatschappij niet mogelijk is. Als ouder of opvoeder kun je je wel streng aan dit concept houden, maar door de invloed van de omgeving; andere leeftijdsgenoten en volwassen, films, boeken, reclames en andere media zullen kinderen toch beïnvloed blijven worden door de labels en verwachtingen die horen bij jongens en meisjes.

Daarnaast vind ik dat het compleet weglaten van de stereotypen niet hoeft, omdat ik wel geloof dat er verschillen zijn tussen jongens en meisjes, niet alleen fysiek maar ook in gedrag en voorkeuren voor speelgoed. Jongens zijn nu eenmaal beweeglijker en competitiever, terwijl meisjes vaak meer verzorgend zijn en rollenspellen willen spelen. Ze spelen dan ook het liefste spelen met iets wat hierop aansluit. Ik denk dus ook dat het belangrijk is dat er verschillen blijven voor jongens en meisjes. Echter vind ik het wel belangrijk dat kinderen durven te zijn wie ze zijn en dat ze durven te spelen met wat ze willen. Hierom denk ik dat het goed is dat kinderen speelgoed aangeboden krijgen van beide seksen, zodat ze leren dat ze met al het speelgoed mogen spelen. Jongens hoeven niet alleen met jongensspeelgoed te spelen, maar mogen ook met meisjesspeelgoed spelen. Voor meisjes en jongensspeelgoed geldt hetzelfde.

‘Jongensachtige meisjes en meisjesachtige jongens’
Wat vast staat is dat ieder kind uniek is. Volgens wetenschappelijk onderzoeker en filosoof Kees Vreugdenhil bestaat er zoiets als een grijs gebied in vrouwelijkheid en mannelijkheid. Er bestaan jongensachtige meisjes en meisjesachtige jongens. Hun gedrag in bijvoorbeeld spelen, bewegen en tekenen kan anders zijn dan dat van stereotype meisjes en jongens. Ieder kind heeft een eigen karakter en de balans tussen mannelijk en vrouwelijk ligt voor ieder kind anders (1).

Als ik kijk naar mijn eigen jeugd vind ik dat ik vrij stereotyperend ben opgevoed; ik had jurkjes poppen en barbies en mijn broertje had auto’s, lego en een racebaan. Ik heb dit nooit als erg ervaren en had zelf ook grote voorkeur voor het ‘meisjes’ speelgoed. Wel kan ik mijzelf goed vinden in dat wat Vreugdenhil beweert. Ik denk dat sommige kinderen, bijvoorbeeld jongensachtige meisjes en meisjesachtige jongens wel graag zouden willen spelen met speelgoed dat typerend is voor het andere geslacht. Om deze kinderen zichzelf te laten zijn, vind ik dat we kinderen moeten laten spelen met dat wat ze willen zonder dat deze kinderen zich ‘anders’ voelen dan leeftijdsgenootjes. Om dit te kunnen bereiken denk ik dat het goed is, zoals ik eerder al beschreven heb, dat we kinderen zowel speelgoed aanbieden dat bestempeld wordt als voor jongens en speelgoed wat bestempeld wordt als voor meisjes. Kinderen leren op deze manier dat ze met al het speelgoed mogen spelen ongeacht aan welk geslacht het eigenlijk is toegewezen.

Seksespecifiek speelgoed
In vergelijking met de jaren 70 is er op het gebied van speelgoed heel wat veranderd. Niet alleen qua technische vernieuwingen, maar ook op het gebied van sekse en kleur. Vroeger was er voornamelijk speelgoed in neutrale kleuren om zo, zowel jongens als meisjes aan te trekken. Vandaag de dag is dat niet meer het geval. Tegenwoordig is veel speelgoed óf op jongens of op meisjes gericht. Opvallend is dat vroeger bijvoorbeeld buggy’s, poppenhuisjes en speelgoedkeukentjes neutrale kleuren hadden zoals; wit, rood en geel. Vandaag de dag is het bovengenoemde speelgoed vaak te vinden in een roze uitvoering. Daarnaast zijn meisjes in reclames vaak te zien met poppen, achter een keuken of met een stofzuiger. Jongens zijn vaak te zien met treinbanen, auto’s en achter werkbanken met gereedschap (4).

bart-smit-stofzuigttumblr_mivm8csudh1s71tbxo2_r1_500

Volgens Sharon Vleugel, pedagoog en schrijfster, kan stereotypevorming op vroege leeftijd schadelijk zijn voor de ontwikkeling van kinderen. Zo worden jongens soms (onbewust) aangemoedigd om gewelddadig en agressief te zijn. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan speelgoed met pistolen, zwaarden en legerpoppetjes. Daarnaast wordt er bij meisjes vaak nadruk gelegd op verzorging, huishouden en uiterlijk, wat ervoor zorgt dat meisjes de rolpatronen van het stereotype beeld van moeders overnemen en worden aangemoedigd om hun uiterlijk belangrijk te vinden en hier veel aan te doen (4).

In het Verenigd Koninkrijk is in 2012 de campagnegroep ‘Let Toys be Toys’ opgericht. Zij vragen speelgoedmakers en –uitgevers om te stoppen met het belemmeren van de belangen van kinderen door het promoten van speelgoed en boeken als alleen geschikt voor meisjes, en andere alleen voor jongens (5). ‘Speelgoed is er voor het plezier, om van te leren, om de verbeelding te laten werken en om creatief gestimuleerd te worden. Kinderen moeten dan ook kunnen spelen met de dingen waar ze zelf het meest in geïnteresseerd zijn’, aldus de campagnevoerders (6).

Praktijkervaring
Bij mijn stage op de peutergroep vind ik het erg leuk om te zien dat kinderen zich nog niet zozeer bewust zijn van de stereotypen van jongens en meisjes. Peuters beginnen net te beseffen dat ze zelf een jongen of meisje zijn, maar beseffen nog niet dat dit permanent is (7). Ik denk dat om deze reden kinderen nog wel met speelgoed of andere stereotyperende dingen van het andere geslacht willen spelen. Zo liepen op mijn stage jongens vaak rond in jurken en met gelakte nagels. Jonge kinderen willen vaak iets doen/ hebben wat een ander kindje ook heeft. Ik denk dat het imiteren en het zelfde willen hebben als een ander kindje, eraan bijdraagt dat jonge kinderen nog spelen met datgene wat bestempeld wordt als iets voor het andere geslacht.

Wat ik in deze situatie jammer vond om te zien is dat (sommige) ouders negatief reageerden op het feit dat hun zoon rond liep in een jurk of met gelakte nagels. Op deze manier zorgen ouders er (onbewust) voor dat kinderen besef krijgen van stereotypevorming, en jurken en nagellak hierdoor gaan zien als iets waar zij niet mee kunnen spelen omdat dat voor meisjes is en zij zelf jongetjes zijn. Hoe ouder kinderen worden, hoe meer zij meekrijgen en hoe bewuster ze worden van de stereotypen van jongens en meisjes. Dit zorgt ervoor dat ze niet meer met speelgoed van het andere geslacht willen spelen omdat ze zich willen gedragen naar wat er van ze verwacht wordt. Kinderen willen nu eenmaal niet als afwijkend gezien worden.

Ik vind het jammer dat kinderen deze stereotypevorming al zo vroeg van hun ouders meekrijgen en hierdoor beïnvloedt en geremd worden in hun gedrag.
Ik zou het fijn vinden als ouders, en de rest van de maatschappij, proberen om dit stereotypen zoveel mogelijk te beperken en kinderen te stimuleren om te spelen met wat zij zelf leuk vinden, ongeacht of dit voor jongens of meisjes is. Deze stimulering van volwassene en de verdere omgeving zorgt ervoor dat kinderen durven te spelen met speelgoed van het andere geslacht, ook wanneer ze ouder worden.

Het is belangrijk dat kinderen durven te zijn wie ze willen zijn. Kinderen kunnen dit kan naar mijn mening een stuk gemakkelijker wanneer we de stereotypen meer loslaten en kinderen speelgoed aanbieden wat zowel jongensspeelgoed is als meisjesspeelgoed. Op deze manier kunnen kinderen ervaren dat ze met het al het speelgoed mogen spelen.

fo

Wat vind jij van het stereotyperen van jongens en meisjes? Ik ben benieuwd!

 

Bronnenlijst

  1. Vreugdenhil, K. (2012). Het brein van meisjes en jongens. Geraadpleegd op 10 oktober 2017 van, http://www.breinbewust-onderwijs.nl/files/brein-meisjes-jongens.pdf
  2. Hop, L. (2014). Nadelen van labels. Geraadpleegd op 8 oktober 2017 van, https://www.gunkinderenhuneigenlabel.nl/2-uncategorised/nadelen-van-labels
  3. Stiffelman, S. (2015). Opvoeden in het nu. Amsterdam: Ankhermes.
  4. Vleugel, S. (2013). Stereotype speelgoed: speelgoed speciaal voor jongens of meisjes. Geraadpleegd op 9 oktober 2017 van, http://spelspeelspelen.nl/stereotype-speelgoed-speelgoed-speciaal-voor-jongens-meisjes/
  5. Let Toys be Toys. (2012). About the Campaign. Geraadpleegd op 12 oktober 2017 van, http://lettoysbetoys.org.uk/?page_id=68.
  6. Vleugel, S. (2014). ‘Weg met het stereotype speelgoed’. Geraadpleegd op 9 oktober 2017 van, http://spelspeelspelen.nl/weg-met-het-stereotype-speelgoed/
  7. Grift, B. van de. (2016). Jongensbrein, meisjesbrein. Amsterdam: SWP.
Advertenties

2 gedachten over “Het loslaten van stereotypering van jongens en meisjes.

  1. Hey Daisy.

    Wat is inspirerende blog heb je geschreven. Goed om te zien hoe je erover nagedacht hebt! Jij schrijft jou mening over stereotypering hier sluit ik mij dan ook volledig bij aan! Ook door middel van de theorie onderbouw je je mening, erg goed.

    Groetjes
    Danielle

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s